Een oude stad met een bonte geschiedenis

Gunstig gelegen aan de in- of uitgang van de Middellandse zee, na gelang je gezichtspunt, was het van meet af aan een veilige haven voor vele culturen. Gesticht door de Carthagers, gemythologiseerd door de Grieken en gekolonialiseerd door de Romeinen viel het ten prooi aan de Vandalen voordat het in 702 onder de verlichte heerschappij van de Syrische Umayyaden kwam. In 1471 veroverden de Portugezen de stad, die het met de Spanjaarden deelden vanaf 1580 tot het als bruidsschat aan de Engelsen gegeven werd in 1640. Voordat het tenslotte aan Moulay Ismail viel in 1684 hebben de Engelsen stad en haven eerst vernietigd. De stad is nog wel herbouwd, maar raakte langzaam maar zeker in verval. Tot het uiteindelijk alleen nog bekend stond als piratennest van de Barbarijse zeerovers. Kanonnen diplomatie leidde in de tweede helft van de negentiende eeuw er toe dat de hele wereld onder de Europese koloniale grootmachten opgedeeld werd. Dat had voor Tanger, maar ook voor de rest van Marokko grote gevolgen. Aan het begin van de twintigste eeuw bood Tanger onderdak aan 20.000 Moslims, 10.000 Joden, ongeveer 7.500 Spanjaarden en een paar duizend mensen van elders onder wie veel Europeanen. Spanje en Frankrijk verdeelden daarop in 1912 onderling het grondgebied van Marokko. Frankrijk begon aan een groot offensief om de Islamitische tradities van regeren, rechtspraak en handel naar eigen leest te schoeien. Spanjes invloed gold vooral in de kustgebieden van noord en zuid Marokko en is nog steeds merkbaar wat betreft taal en gewoonten. Toen Marokko in 1956 zelfstandig werd kwam Tanger onder de vleugels van het koninkrijk. Onderschrift: De Medina vanuit de Ville Nouvelle. (Tanger 4)

Overnachten in Marokko

Kooplieden in d’oude tijd wilden dicht bij hun waren blijven ook als ze op reis waren. In de Medina’s waren de Funduqs niet alleen opslagplaatsen van goederen, maar ook verbleven er bezoekende kooplieden. Toeristen in die tijd, en die waren er, niet alleen uit de Islamitische wereld, maar ook uit ‘Het Westen’, verbleven als ‘gast’ in paleizen, Madrassa’s en bij rijke particulieren. Met de Fransen kwamen de hotels in de Ville Nouvelle. In de zestiger jaren van de vorige eeuw kwam het rugzaktoerisme op gang. Die jonge avonturiers wilden het ‘echte’ Marokko beleven en daar hoorde de hotels in de Ville Nouvelle niet toe. Ik herinner mij dat in de korte week in 1969 dat ik met vrienden in Marokko was, wij in Funduqs overnachten. Al snel resen de goedkope ‘hostels’ als paddenstoelen uit de grond in de Medina’s. Comfort was er niet, maar ‘echt’ was het wel. Tenminste dat dachten de rugzaktoeristen. Aan het einde van de 20ste eeuw kwam het grootschalig strandtoerisme op gang vooral rond Agadir. Daarvoor werden grote hotels gebouwd door internationale ketens. De Franse hotelletjes in de Ville Nouvelle hadden inmiddels hun beste tijd gehad en werden vervangen door grotere, modernere varianten in alle prijsklassen van Ibis tot Hilton. Er ontstond een gat in de toeristenmarkt: steeds vaker kwamen er bezoekers die niet tot een reisgroep behoorden en die geen zin hadden in de grote hotels of de goedkope hostels. Wie ging dat opvullen en met wat? In het prille begin van de 21ste eeuw gingen Marokkanen in de Medina hun huis openstellen als pension of op z’n Engels B&B of op z’n Marokkaans Riad. Europeanen volgden. Zij gingen oude Dar’s en Riad’s in de Medina kopen en opknappen. Het werd in korte tijd een eclatant succes. Later kwamen er ook nog Eco-hotels bij voor de toerist die het ‘echte’ met het ‘goede’ wilde combineren. Onderschrift: Riad Zahra in Meknes 43 Meknes ‘14

De Ville Nouvelle

Toen de Fransen het bestuur van Marokko overnamen in 1912 lieten ze de Medina’s voor wat ze waren en bouwden eigen steden pal er naast de Ville Nouvelles. Deze gloednieuwe steden waren geïnspireerd door Haussmanns modernisering van Parijs. Verder leken ze op iedere willekeurige departementale hoofdstad in Frankrijk met boulevards, café’s en terrasjes. En met postkantoren en bestuurlijke gebouwen die nodig zijn om de Franse stijl van regeren te ondersteunen en honderden zo niet duizenden pennenlikkers te herbergen. De Fransen zetten behalve hun eigen winkels en handelshuizen ook eigen kerken en scholen op. In Marrakesh herinnert de naam van de wijk Gueliz nog aan de Eglise (kerk) die er stond. Het is wonderbaarlijk hoe grondig de Fransen te werk zijn gegaan om hun stempel op Marokko te drukken en dat in een relatief korte tijdsspanne namelijk tussen 1912 en 1956 toen Marokko weer een onafhankelijk koninkrijk werd. De hotels in de Ville Nouvelle waren ook net zoals in Frankrijk. Ouderen onder ons herinneren zich nog wel zo’n typisch Frans hotel met namen als À la Poste en Terminus, waar de afvoer niet alleen luidruchtig gorgelde en maar ook vaak verstopte en waar je naar hartenlust kon genieten van je buren dankzij de dunne muren die de kamers scheidden. Onderschrift: Met de Ville Nouvelle werd ook de bioscoop geïntroduceerd. De naam van dit vervallen exemplaar reflecteert de Spaanse invloed in Tanger : de kashba bioscoop. Ik tekende vanaf het terras van Café Colon (de Koloniaal) 06 Tanger ‘14