Aan de zuidkant van de Anti Atlas

De zuidgrens van Marokko liep tot 1975 langs de bedding van de rivier de Draa langs de zuidzijde van de Anti Atlas. Na de dood van Franco nam Marokko met toestemming van Spanje, maar zonder medezeggenschap van de lokale bevolking de Spaanse kolonie de Westerse Sahara over. Daarmee strekte het land zich langs de Atlantische Oceaan uit tot aan Mauretanië. Dit deel is serieuze Sahara. In het zuidelijk deel van de Anti Atlas tot aan de Draa is de macht van de Sahara ook al duidelijk voelbaar. De Draa en de stromen die het zouden moeten voeden staan meestal droog en landbouw is schaars. In de laatste decennia is dat duidelijker zichtbaar geworden. Ooit was de Draa een leven gevende rivier en de vele rotstekeningen en archeologische vonsten getuigen er nog van. Als er tegenwoordig regen valt is het meteen met bakken. Zo erg dat er ‘flash floods’ ontstaan met ruïneuze werking. Zoals in het najaar van 2014 toen de zuidkant van de Anti Atlas getroffen werd door heftige overstromingen. Het voordeel was wel dat de stuwmeren weer opgevuld werden en voor het eerst in tien jaar de heuvels weer kleurden met bloemen. En zoals altijd op zo’n bijzonder moment zijn er kinderen die nooit eerder de wilde bloemenweelde gezien hebben. Onderschrift: waar de acacia's staan is het punt waar de ene droge bedding de ander ontmoet.

De Riffijnen

We dronken uiteindelijk koffie en aten lunch in Issaguen een stadje tussen de ceders gelegen aan een T-kruising ook wel bekend onder de naam Ketama de hasjhoofdstad van Marokko. Terwijl ik een omelet soldaat maakte, tekende ik deze rokers. Één rolde een joint en een ander rookte de kiefpijp. Het zouden mijn makkers uit Arnhem kunnen zijn van 45 jaar terug, maar het waren Riffijnen. Deze dwarsgebakken bewoners van het Riffgebergte waren ooit ondernemende zeevaarders die de Atlantische oceaan trotseerden en de beruchte piraten van wat in onze streken de Barbarijse kust werd genoemd. Hun macht in eigen gebied werd vanaf de 17de eeuw betwist door koloniale grootmachten waaronder Spanje. Onze eigen Republiek heeft gedurende de 80jarige oorlog een verdrag met de Riffijnen gesloten tegen de Spanjaarden. Van 1920-26 hebben ze een felle strijd gevoerd tegen de Spaanse overheersers die steun kregen van Frankrijk. De grote held was Abdelkarim El Khattabi. Hij wist de verschillende stammen onder één vlag te verenigen. Maar de Riffijnen stonden er alleen voor. De rest van Marokko wachtte af. Tenslotte zetten de koloniale machten mosterd gas in om de weerstand te breken. El Khattabi werd verbannen. Na de onafhankelijkheid in 1956 waren de heersers in Rabat ervan overtuigd dat de Riffijnen zich wilden afscheiden. De Riffijnen kregen het zo zwaar te verduren dat ze nog twee maal in opstand kwamen: in 1958 en 1984. Gedurende de regering van koning Hassan II was de onderdrukking en achterstelling het grootst. De huidige koning lijkt milder gestemd en schijnt de Riffijnen meer te willen betrekken.(21 Rifgebergte)

Een oude stad met een bonte geschiedenis

Gunstig gelegen aan de in- of uitgang van de Middellandse zee, na gelang je gezichtspunt, was het van meet af aan een veilige haven voor vele culturen. Gesticht door de Carthagers, gemythologiseerd door de Grieken en gekolonialiseerd door de Romeinen viel het ten prooi aan de Vandalen voordat het in 702 onder de verlichte heerschappij van de Syrische Umayyaden kwam. In 1471 veroverden de Portugezen de stad, die het met de Spanjaarden deelden vanaf 1580 tot het als bruidsschat aan de Engelsen gegeven werd in 1640. Voordat het tenslotte aan Moulay Ismail viel in 1684 hebben de Engelsen stad en haven eerst vernietigd. De stad is nog wel herbouwd, maar raakte langzaam maar zeker in verval. Tot het uiteindelijk alleen nog bekend stond als piratennest van de Barbarijse zeerovers. Kanonnen diplomatie leidde in de tweede helft van de negentiende eeuw er toe dat de hele wereld onder de Europese koloniale grootmachten opgedeeld werd. Dat had voor Tanger, maar ook voor de rest van Marokko grote gevolgen. Aan het begin van de twintigste eeuw bood Tanger onderdak aan 20.000 Moslims, 10.000 Joden, ongeveer 7.500 Spanjaarden en een paar duizend mensen van elders onder wie veel Europeanen. Spanje en Frankrijk verdeelden daarop in 1912 onderling het grondgebied van Marokko. Frankrijk begon aan een groot offensief om de Islamitische tradities van regeren, rechtspraak en handel naar eigen leest te schoeien. Spanjes invloed gold vooral in de kustgebieden van noord en zuid Marokko en is nog steeds merkbaar wat betreft taal en gewoonten. Toen Marokko in 1956 zelfstandig werd kwam Tanger onder de vleugels van het koninkrijk. Onderschrift: De Medina vanuit de Ville Nouvelle. (Tanger 4)

Bereikbaarheid

Marokko was per definitie ver weg. Behalve voor de Spanjaarden met wie Marokkanen de Andalusische cultuur deelden. Bovendien is Marokko een groot en uitgestrekt land. De Romeinen konden er niet echt vat op krijgen, de Cartagensen al helemaal niet. Tijdens de Grote Arabische veroveringen direct na de dood van de Profeet Mohammed, hadden de altijd zegevierende Arabische troepen moeite de aanvoerlijnen open te houden tot en met Marokko en werden afhankelijk van de lokale heersers. Vanaf de herovering van Spanje door de Christenen werd Marokko ook voor de Spanjaarden moeilijk bereikbaar. Daar zorgden de Barbarijnse zeerovers wel voor die de Middellandsezeekust in hun broekzak hadden. Met de gebieden rond de Sahara is bereikbaarheid nooit een probleem geweest. De karavaanroutes hebben altijd goed gewerkt, alsof het natuurlijke communicatie kanalen waren. Tegenwoordig is dat wel anders. Het politieke klimaat heeft ervoor gezorgd dat de Sahara grenzen met Algerije gesloten zijn. Marokko is echter nog nooit zo bereikbaar geweest voor Europeanen als nu. Vanuit Nederland vlieg je naar diverse bestemmingen in Marokko. Soms meerdere malen per week en zelfs per dag. Marokko is wat dat betreft naast de deur. Omgekeerd is anders. Europa houdt z’n grenzen angstvallig gesloten. En voor vluchtelingen uit Sub Sahara Afrika die in Marokko Spanje zeer nabij weten, is het verder weg dan ooit. Onderschrift: Het vliegtuig van Transavia staat te wachten om mij naar Casablance, Marrakesh of Agadir te brengen 01 MarokkoZW'14

De Ligging van Marokko in de wereld

Marokko ligt in de noord-west hoek van Afrika. De Middellandsezee bepaalt de noord grens en de Atlantische Oceaan de westgrens. In het oosten grenst Marokko aan Algerije en in het zuiden aan Mauritanië. Waar de Middellandsezee uitkomt in de Atlantische Oceaan is een engte met de naam Straat van Gibraltar. De rots van Gibraltar en de rots waar Tanger op ligt zijn tegenover elkaar gesitueerd. In de Griekse tijd heette dat de zuilen van Hercules. De Sahara woestijn dringt in het zuiden en een groot deel van het oosten Marokko binnen. Na 1975 heeft Marokko zich de West Sahara toegeëigend. Een zeer spaarzaam bewoond woestijngebied dat tot Spanje behoorde. Daardoor is het aandeel van de Sahara in Marokko nog groter geworden. Cultureel heeft Marokko veel overeenkomsten met de Noord Afrikaanse landen Algerije en Tunesië, maar vooral met Spanje waarmee het een rijk Islamitisch verleden deelt. In het Sahara gebied deelt Marokko de geschiedenis met de volkeren in de landen ten zuiden van de Sahara zoals Mali en Niger. Het meest kenmerkende aan de ligging van Marokko is dat het te ver was voor de Ottomanen die hun invloed in de Arabische en Noord Afrikaanse wereld in de 16de eeuw vestigden en het pas na de 1ste Wereld Oorlog verloren. Daardoor heeft het land gedurende 450 jaar een eigen koers kunnen varen voordat het slachtoffer werd van de graaizucht van de Europese koloniale machten. Onderschrift: Deze oude dames namen een bezoek aan de wekelijkse Souk van Sidi Ifni te baat om in de Atlantische Oceaan te gaan pootje baden