Nador

Nador is een dertien in het dozijn stad; nou ja, de komiek Najib Amhali was hier geboren. Nador heeft een beetje van alles: industrie, haven, spoor en een landingsbaan met goedkope vluchten naar alle onbekende vliegvelden van Europa. Hier geen charmante B&B Riad of Dar. In plaats daarvan een drie sterren vertegenwoordigershotel waarvan het café vol animeermeisjes zat. Waar Mansour Eddahbi Hotel tekort kwam aan traditie werd het gecompenseerd met een louche bruin nylon ambiance. Na aankomst gingen we meteen de straat op om eten te scoren. We kwamen echter niet ver want op de hoek was een cafetaria gespecialiseerd in vis en zeevruchten. Het cafetaria zelf was maar klein, maar ze hadden de hele stoep ervoor geannexeerd en met tentdoek overdekt. Het eten was voortreffelijk en we zaten omringd door hotelhoertjes en hun vrouwelijke chaperones. Aan het einde van de straat waaraan ons hotel lag, zagen we de zee schitteren. Hoe dichter we er bij kwamen hoe leuker de buurt werd: een zakdoek versie van iets dat misschien aan Barcelona deed denken. De boulevard was recentelijk opgeknapt en voorzien van een lange flaneerstrook langs het water. Nador ligt aan een grote baai rijk aan vissen, de Sebkha nou Areq. De baai die gevormd wordt gedeeltelijke afgesloten van de zee door een lange, smalle, landtong. We streken neer op de pier van de vissershaven aan het einde waarvan een hutje stond met wat tafeltjes en stoeltjes waar thee geschonken werd. Ik tekende het zicht op Nador terwijl de avond viel. (27 Nador)

Beni Sidel

Beni Sidel is het geboortedorp van één van de belangrijkste Marokkaanse Nederlanders van het moment: Ahmed Aboutaleb, burgemeester van Rotterdam. Aboutaled werd er in 1961 geboren als zoon van een Imam. Op zijn 15de kwam hij naar Nederland in het kader van de gezinshereniging. Hij leerde snel Nederlands en voordat hij daar gebruik van maakte als verslaggever bij o.a. de NOS en RTL, doorliep hij de LTS, MTS en HTS. Zijn interesse lag van meet af aan in het publieke domein. Zijn laatste functie voordat hij de politiek in ging was die van directeur van Forum het Nederlands Centrum Buitenlanders. In 2004 werd hij wethouder van Amsterdam onder Job Cohen. I.t.t. Cohen gooide Aboutaleb nogal eens de knuppel in het hoederhok. Zo wilde hij bijstand afschaffen voor vrouwen in een Boerka, want die zouden geen kans maken op de arbeidsmarkt. Los van zijn publieke functie vertaalde hij gedichten uit het Arabisch o.a. van Adonis uit Syrië. In Beni Sidel vonden wij een buurman van de Aboutalebs die ons graag naar het geboortehuis van Ahmed wilde brengen. In een oude Mercedes 230E het werkpaard van Marokko, hobbelden we over een erbarmelijk slechte ongeplaveide weg naar boven. Beni Sidel lieten we ver beneden ons. Onze gastheer vertelde dat vijf jaar geleden een Nederlandse journaliste ook gezocht had naar het huis van de Aboutalebs. Zij had toen bij hem gelogeerd. Inmiddels waren we bovenop een Mesa aangekomen en reden tussen eindeloze akkers peulvruchten. We passeerden een school en wat verspreid liggende boerderijen. Aboutaleb vertelde tijdens Zomergasten 2015 dat hij in dit schooltje zijn eerste onderwijs had genoten en dat het ooit een Spaanse militaire post was geweest. Tenslotte stopten we tussen de rijpe erwten voor de gesloten deur van een eenvoudige, ommuurde hoeve. Niemand deed open. Maar onze man gaf niet op en liep naar een andere boerderij honderd meter verderop. Een oude man kwam een kijkje nemen wat er aan de hand was. (25 Beni Sidel)

Geld uit Europa

El Hoceima kwam dichterbij en verdween achter ons. Meer en meer moderne villa’s in Spaanse stijl sierden het landschap als een gebroken ketting waarvan de kralen verspreid over de grond lagen. ‘Money from Holland’ grinnikte Mohammed. Hij zou het bij iedere architectonische extravaganza herhalen. Marokkaanse Nederlanders maken naar schatting 120 miljoen euro per jaar over naar Marokko waarvan het meeste in deze streek terecht komt. De Europese Riffijnen die de zomervakantie hier doorbrengen zijn ook van heel groot economisch belang, want verder is er niet veel.De weg volgde een prachtige kustlijn. We waren terug aan de Barbarijse kust; niet ver van Beni-Boughafer waar de populaire en controversiële politicus Ahmed Marcouch was geboren. Dit deel was nog niet erg ontwikkeld. De crisis had vele ambitieuze plannen gefrustreerd. We konden aan de half afgebouwde constructies zien wanneer het geld had opgehouden te stromen. Onderweg waren er wat gammele nederzettingen van vissers die in kleine bootjes ’s nachts met lampen visten op sardines, maar dat was alles; behalve dan de heerlijke, lokkende zandstrandjes. Alweer een paradox: omdat het grootste gedeelte van de bevolking uit armoede had moeten emigreren naar Europa werd Nador de rijkste provincie van Marokko.(29 Middellandsezee)

Mustafa met de benen van Bergkamp

Mustafa was een statige ex-gastarbeider uit Den Haag, die op zijn oude dag naar zijn geboortestreek was teruggekeerd. Hij was een ‘Faux Guide’ die ons op raketsnelheid, zonder dat we het wilden, maar te beleefd waren om af te haken, van toeristische attractie naar winkel, naar restaurant voerde. Hij was stokoud maar bewoog zich met een elegant geschuifel dat nog het meeste weg had van de bewegingen op het voetbalveld van Dennis Bergkamp. In 1960 woonden er, volgens de statistieken 3 Marokkaanse gastarbeiders in Nederland. In de twee decennia die volgden, vonden 40.000 Marokkanen hun weg naar Nederland. Nog steeds geen groot aantal. In 1976 migreerde 37% via directe werving en 43% via familie en kennissen. Ze kwamen uit alle delen van Marokko, maar voornamelijk uit het Riffgebied en de Sousstreek rond Agadir. De wervingscommissies in Nederland hadden een voorkeur voor deze wat minder ontwikkelde streken, omdat ze veronderstelden dat ‘die’ mensen niet mondig zouden zijn en dus minder eisen zouden stellen aan de Nederlandse staat. De Marokkaanse koning had ook een duidelijke voorkeur voor rekrutering uit de Riff, omdat paradoxaal genoeg de mensen daar de reputatie hadden opstandig te zijn. Volgens de Amerikaanse filosofe Martha Nussbaum was het van het begin af aan duidelijk dat de Nederlander in het algemeen deze nieuwe buur of collega niet in het hart zou sluiten. De ontkenning daarvan door de overheid leidde tot blijvende onrust en wantrouwen onder zowel ‘autochtonen’ als ‘allochtonen’. (19 Tetouan)

Reizen naar een onbekend land

Deel 1 Een introductie 1 reizen naar een onbekend land Als je naar een vreemd land gaat, reis je in vertrouwen. Je vertrouwt erop dat de mensen je niet met achterdocht en vijandigheid zullen ontvangen. Of erger nog: dat ze je naar het leven staan. Toch kijk je op de site van het ministerie van Buitenlandse Zaken of het er veilig is en voor alle zekerheid sluit je een reisverzekering af tegen eventualiteiten. Voorts zoek je op het internet naar hotels en leest aandachtig wat reizigers er over geschreven hebben voordat je boekt. Je dekt je helemaal in en dan nog bekruipt je de nacht voor je vertrek een angstige twijfel... 'People are strange, when you're a stranger', zingt Jim Morrison van de Doors en zo is het. Het vreemdeling zijn, maakt je kwetsbaar in den vreemde. Je zoekt naar en hoopt op tekenen die je vertrouwen geven. En hoopt ondanks dat je twijfelt dat jouw gestelde vertrouwen dat je geeft door een vreemd land te bezoeken niet beschaamt wordt. Deze twijfel slaat in één klap om bij de eerste tekenen van hartelijkheid bij aankomst. Het is niet voor niets dat in de Koran het verhaal uit de Genesis over Lot en de engelen in de ongastvrije stad Sodom, vele malen voorkomt en geldt als één van de grote waarschuwingen. De profeet Mohammed die een tijd lang karavanen voor zijn vrouw Khadija geleid had naar Syrië en terug, wist hoe belangrijk een prettige ontvangst bij aankomst in een vreemde omgeving was en hoe hulpeloos een reiziger is als er iets mis gaat. Onderschrift: Op weg naar Tanger. ‘We zaten samengepakt in een kleine DC 787 waarvan het binnenwerk erg aangetast was door entropie. De stoel van Bert wilde niet ‘in the upright position’ en mijn armleuning zat nergens meer aan vast. Het was alsof Royal Air Maroc geen belang had bij een goede verbinding met de Marokkaanse achterban in Nederland.‘